Dołącz do ludzi pozytywnie zakręconych!
stat

Żuławy Gdańskie pod wiatr; edycja 3

Ciekawe skąd taka nazwa miejscowości?
Ciekawe skąd taka nazwa miejscowości? fot. Krzysztof Kochanowicz

Żuławy to piękny region, obfity w różnego rodzaju drewniane zabudowania, które swój rozwój zapewniają osadnictwu holenderskiemu. Wybierając się na wycieczkę nadal można tu spotkać wiele ciekawych zabytków m.in. pięknie rzeźbione domy, a wśród nich domy podcieniowe, wiatraki, budowle hydrotechniczne. Zabytki te uzupełniają kościoły gotyckie oraz stare pomennonickie cmentarze ze swymi pięknie zdobionymi stallami. Tym razem jednak, głównym celem była wieś Osice, w której zamierzaliśmy zobaczyć niezwykły ewenement, czyli nowo powstały dom podcieniowy!



Domy podcieniowe na Żuławach:

Najbardziej charakterystycznymi zabytkami Żuław są domy podcieniowe. Są to duże budynki o drewnianej konstrukcji szkieletowej, z pięknie zdobionymi szczytami złożonymi z szachownicy słupów, rygli i zastrzałów wypełnionej układaną dekoracyjnie drobną cegłą, tzw. "holenderką". Cechą, która stanowi o ich wyjątkowości jest podcień, czyli wysunięte piętro oparte na drewnianych filarach. Podcień początkowo pełnił, jak reszta poddasza, funkcję magazynową. Przechowywano tam najczęściej worki ze zbożem transportowane przy pomocy żurawia przez właz w podłodze bezpośrednio z wozu. Z czasem pomieszczeniom tym nadawano charakter mieszkalny i użytkowano je w cieplejszych okresach, lub w razie podtopień. Domy podcieniowe ustawione podcieniami do drogi, niekiedy na całej długości wsi, tworzyły powtarzającymi się rzędami słupów wyjątkowo efektowną zabudowę. Widać to dobrze na XVII wiecznym planie wsi Suchy Dąb.

Rysunek zaczerpnięty ze strony Pana Pawła Buczkowskiego, miłośnika Żuław.
Rysunek zaczerpnięty ze strony Pana Pawła Buczkowskiego, miłośnika Żuław.


Ilość słupów w podcieniu wynosiła od 4 do nawet 9 sztuk i świadczyła o zamożności właściciela, a dokładnie o powierzchni posiadanej przezeń ziemi liczonej we włókach (1 włóka = 17,955 ha). Najstarszy zachowany dom podcieniowy zwany "Lwim Dworem" znajduje się u podnóża wysoczyzny Pojezierza Wschodniopomorskiego w Lipcach, będących obecnie dzielnicą Gdańska. Wybudowany został w 1600 roku. Niemniej jednak podcień, jako element architektoniczny zagrody gburskiej funkcjonował na Żuławach już od średniowiecza i był przejmowany przez późniejszych osadników.

Źródło: prywatne zbiory miłośnika Żuław - Pana Pawła Buczkowskiego

Najpiękniejsze stare domy podcieniowe na Żuławach Gdańskich mieszczą się we wsiach: Trutnowy, Miłocin, Koszwały. Jednak w ubiegłym roku w Osicach powstał zupełnie nowy dom podcieniowy, który naszym zdaniem jest niezwykłym ewenementem. Dotychczas mieliśmy zwykle okazję podziwiać, albo totalnie zdewastowane, albo zrekonstruowane zabytki tego typu. A tu mamy do czynienia zupełnie z nowym domem! Inwestorem domu jest pracujący w Gdańsku Żuławiak. To jedyny znany nam podcień, który został budowany od podstaw. Imponująca jest dbałość o szczegóły architektoniczne, jak i dobór materiałów do budowy. Dość powiedzieć, kto używa dzisiaj drewnianych gwoździ i ręcznie robionej cegły. W domu nie ujrzymy oczywiście żadnych plastikowych okien, a i piec z kominem jest umieszczony w jego centralnej części. Wszystko jak w klasycznym domu podcieniowym, nawet jego metraż - 360m2 jest prawidłowy. Jak poinformował nas właściciel, jedynym odstępstwem jest nowoczesny piec gazowy w piwnicy i ogrzewanie podłogowe, ale w końcu mamy XXI wiek!

Zgodnie z sentencją na ścianie frontowej domu, zostaliśmy bardzo serdecznie i gościnnie przyjęci przez właścicieli podcienia. Mieli wszelkie prawo aby nas pogonić, bo nie każdy zdzierżyłby ekipę rowerzystów bez zapowiedzi pojawiającą się na posesji.

Tym bardziej jeszcze raz bardzo dziękujemy za miłe przyjęcie!

Chcąc obejrzeć wszystkie domy podcieniowe na Żuławach, z pewnością należałoby tematowi poświęcić kilka dni. Na Żuławach Gdańskich wytyczono pieszy "szlak Domów Podcieniowych", jednak obiekty, które mamy okazję na nim zobaczyć, to tylko niewielki ułamek historii. Bliżej wiosny lub lata planujemy zorganizować weekendową trasę po najpiękniejszych tego typu domach, które występują na całym obszarze Żuław Wiślanych. Jednak żeby móc na spokojnie to zrealizować i każdemu z tych pięknych zabytków poświęcić choć chwilę, dzień musi być znacznie dłuższy. Z pewnością do tematu wrócimy jak zrobi się ciepło.

Cierpliwości.

Wracając do naszej wycieczki, pomimo styczniowych wiatrów, naszą wspólną wycieczką zainteresowała się dość pokaźna grupka rowerzystów, którzy przybyli z Elbląga, Tczewa oraz Trójmiasta. Głównym inicjatorem wycieczki tym razem był Marek Kamm, z elbląskiego grona rowerzystów. Jako, że od wielu lat mamy okazję przemierzać wspólnie różne trasy i tym razem wiedzieliśmy, że temat będzie interesujący.

Prócz licznych domów podcieniowych oraz dawnych olenderskich zagród zwiedziliśmy również piękne kościoły oraz ich ruiny, cmentarze pomennonickie oraz wiele innych ciekawych zabytków. W drodze oczywiście towarzyszyły nam przepiękne krajobrazy, których pomimo tak płaskiego terenu na Żuławach Wiślanych nie brakuje!

Tego dnia mieliśmy świetną pogodę, choć nadciągający ze wschodu chłód zanosił na nadejście zimy i faktycznie już na początku przyszłego tygodnia zaczął padać śnieg. Fakt ten jednak w niczym nam nie przeszkadza! Niebawem kolejne wycieczki, wypady i hulanki.

Odwiedzone przez nas miejscowości oraz ciekawe miejsca:



Zobacz trasę naszej wycieczki

Organizatorzy wycieczki: Marek Kamm & Krzysztof Kochanowicz

Najciekawsze zrealizowane przez nas wycieczki po Żuławach:

I. Szlaki piesze i rowerowe, które pokonaliśmy:

1) Szlak domów podcieniowych przez Żuławy Gdańskie
2) Szlak Motławski przez podmokłe żuławskie łąki
3) Szlak Motławski, szosą z Gdańska do Tczewa
4) Szlak św.Wojciecha przez Żuławy Elbląskie
5) Szlak Mennonitów przez Żuławy Gdańskie
6) Szlak Mennonitów przez Żuławy Wiślane
7) Szlak wokół Wyspy Sobieszewskiej
8) Szlak im.Wincentego Pola wokół Wyspy Sobieszewskiej

II. Najciekawsze, zrealizowane trasy wg własnych pomysłów:

1) Żuławy Gdańskie pod wiatr
2) Tajemnice pewnego zamku na Żuławach Gdańskich
3) Historia żuławskich wiatraków
4) Wyspa Sobieszewska od A do Z
5) z wizytą w byłym obozie koncentracyjnym w Sztutowie
6) Śladem Mennonitów przez Żuławy Elbląskie
7) Pętla wokół Jeziora Drużno
8) wzdłuż pochylni Kanału Elbląskiego
9) Zwykłe i niezwykłe miejsca Żuław Malborskich, cz.1
10) Zwykłe i niezwykłe miejsca Żuław Malborskich, cz.2

Więcej znajdziecie na naszej stronie internetowej: Grupy Rowerowej 3miasto

Dołącz do ludzi pozytywnie zakręconych
O naszych inicjatywach, rajdach i wycieczkach dowiesz się regularnie odwiedzając naszą stronę internetową lub wpisując się na listę sympatyków. Jeśli chcesz być na bieżąco informowany co organizujemy, napisz do nas e-mail: gr3miasto@gmail.com

Opinie (23) 2 zablokowane

Dodaj opinię

Dodaj opinię

Odpowiedz

STOP Hejt! Przemyśl swoją opinię

Regulamin dodawania opinii

zamknij

Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.