rowery

stat

Cmentarze mennonickie na Żuławach

Nawiązując do listopadowego tematu Wszystkich Świętych postanowiliśmy odwiedzić zabytkowy cmentarz mennonicki w Stogach Malborskich. Żeby mówić jednak o cmentarzach mennonickich, należałoby zapoznać się najpierw z historią jednego z odłamów anabaptyzmu, który w wyniku prześladowań zmuszony był opuścić Holandię i szukać swego miejsca gdzie indziej w Europie.



Parametry trasy

  • Region woj. pomorskie
  • Długość trasy 110 km
  • Poziom trudności łatwy
Trasy rowerowe


Kim byli więc Mennonici?

Mennonici to jeden z odłamów anabaptyzmu, który w wyniku prześladowań zmuszony był opuścić Holandię i szukać swego miejsca gdzie indziej w Europie. W Polsce Mennonici osiedlali się między innymi na Żuławach oraz w Dolinie Dolnej Wisły, na terenach dotychczas nie zamieszkanych, dając początek tzw. kolonizacji olęderskiej. Byli niezwykle pracowici, wykazywali się ogromną zręcznością i kunsztem jeśli chodzi o osuszanie bagien. Do ciekawostek zaliczyć można również istniejący do dzisiaj, ponad 90-kilometrowy wał przeciwpowodziowy ochraniający żuławskie i powiślańskie miejscowości. Stworzyli oni kulturę o niezwykle surowych obyczajach i zasadach, ich "religią" była praca. W związku z licznymi dramatycznymi wydarzeniami politycznymi w Gdańsku końca XVIII w. i początku XIX w. Mennonici zaczęli opuszczać tereny Polski. Pozostawili po sobie ciekawą kulturę materialną: zadbane wioski, schludne i czyste chałupy, a przede wszystkim cmentarze o fantazyjnych nagrobkach. Ciekawostką kolarską jest fakt, że w rodzinie mennonitów wychowywany był Floyd Landis, kolarz szosowy odnoszący sukcesy m.in. w Tour de France. Z uwagi jednak na doping odebrano mu tytuł lidera wyścigu.

Cmentarze mennonickie:

Cmentarze mennonickie zakładane były zwykle w znacznym oddaleniu od wsi, co przyczyniło się w efekcie do tego że stosunkowo dużo nagrobków przetrwało do dziś, w przeciwieństwie do łatwo dostępnych cmentarzy lokalizowanych w obrębie wsi.

Charakterystycznym elementem cmentarzy mennonickich są tzw. stele, czyli pionowo ustawione płyty nagrobne wykonywane z kamienia lub, w przypadku mniej zamożnych rodzin, z drewna. Wyjątkowy eksponat można zobaczyć w lapidarium w nowodworskim Muzeum Żuławskim. Jest to odnaleziona w 1997 roku w Cyganku drewniana stela z 1876 roku. Stela wykonana z drewna modrzewiowego pomalowana szarą farbą miała imitować kamień. Z uwagi na nietrwałość materiału niewiele drewnianych steli przetrwało do dziś.

W Polsce, największy z cmentarzy mennonickich znajduje się we wsi Stogi Malborskie, gdzie właśnie zamierzamy się udać. Obecnie znajduje się na nim około 90 oryginalnych nagrobków kamiennych z XIX i I połowy XX w. Mają one formę tzw. steli, czyli pionowych prostokątnych płyt, zwykle zakończonych od góry trójkątnym tympanonem, na których umieszczano inskrypcje ku czci zmarłego i wersety z Biblii. Bardzo interesująca jest bogata symbolika nagrobna, wśród której pojawiają się takie elementy jak: zgaszona pochodnia, złamane drzewo, uskrzydlona klepsydra, gałązka bluszczu lub palmy, gołębica, gwiazda, słońce i wiele innych, tworząc niekiedy bardzo rozbudowany i skomplikowany przekaz symboliczny. Trzeba jednak zaznaczyć, że większość z tych znaków ma charakter ogólnochrześcijański i nie należy ich przypisywać wyłącznie inwencji religijnej mennonitów.

Inne cmentarze mennonickie zobaczyć można w Wikrowie, Różewie, Stawcu, czy Szaleńcu, a także wielu innych wsiach. Ciekawym obiektem jest Cmentarz Jedenastu Wsi w Cyganku. Jest to lapidarium złożone z kilkudziesięciu nagrobków pochodzących z różnych zniszczonych cmentarzy żuławskich. Są tam też kamienie polne z wykutymi gmerkami i inicjałami z XVII - XVIII wieku odkryte w fundamentach budynku gospodarczego.

Więcej ciekawych informacji znajdziecie na stronie Pawła Buczkowskiego - Żuławy.info



GALERIA ZDJĘĆ; fot. Krzysztof Kochanowicz i Piotr Książek

Trasa naszej wycieczki:

Trasa naszej wycieczki opierała się głównie o:
Rowerowy Szlak Mennonicki oraz Szlak Motławski.

Mapa i ślad naszej wycieczki

Statystyki wycieczki:

Miejsce rozpoczęcia i zakończenia wycieczki: Gdańsk
Główny cel wycieczki: Cmentarz mennonicki w Stogach Malborskich
Dystans: 110 km
Czas jazdy wraz z postojami: +/- 7 godzin
Drogi: głównie asfaltowe, miejscami płyty betonowe oraz odcinki dróg rowerowych

Układając wycieczkę, sugerowaliśmy się mapą pt. Z biegiem Wisły Wydawnictwa Eko-Kapio.pl

Wycieczkę prowadzili:
Krzysztof Kochanowicz i Piotr Książek [GR3miasto]

Inne trasy rowerowe i wycieczki po Żuławach:

1) Kościoły gotyckie na Żuławach Gdańskich,
2) Żuławskie wiatraki i ich historia,
3) Szlak Domów Podcieniowych przez Żuławy Gdańskie,
4) Rowerowy Szlak Mennonitów przez Żuławy Wiślane,
5) Rowerowy Szlak Mennonitów przez Żuławy Gdańskie,
6) Rowerowy Szlak Motławski z Gdańska do Tczewa,
7) Szlak cysterskiego miodu,
8) Zimowa wycieczka do ujścia Wisły
9) Tajemnice pewnego zamku na Żuławach Gdańskich
10) Zwiedzamy Żuławski Skansen Maszyn Rolniczych,


Jak widać, co chwilę mamy nowe pomysły, które realizujemy w wolnym czasie - czy to po pracy, czy w wolny weekend, nie sposób się z nami nudzić. Jeśli więc masz ochotę bawić się razem z nami, nie zastanawiaj się dłużej. Dołącz do nas, to nic nie kosztuje!


Dołącz do ludzi pozytywnie zakręconych!
O naszych inicjatywach, rajdach i wycieczkach dowiesz się regularnie odwiedzając naszą stronę internetową - GR3miasto. Organizujemy nie tylko wypady rowerowe. Przez cały rok kalendarzowy wybieramy się także na wędrówki piesze, marsze Nordic Walking, kajak. A w zależności od sezonu: różnego rodzaju sporty wodne, rolki, łyżwy, narty, snowboard. Jeśli zaś chcesz regularnie otrzymywać od nas wszelkie newsy, możesz napisać maila z prośbą o przyłączenie się do listy sympatyków GR3. Wtedy zawsze będziesz na bieżąco ze wszelkimi wydarzeniami. Kontakt e-mail: gr3miasto@gmail.com
Też przeżyłeś ciekawą przygodę, odkryłe(a)ś nową trasę?
Podziel się wrażeniami z innymi, napisz do nas: rowery@trojmiasto.pl.

Dodaj zdjęcie do artykułu

Opinie (15)

Dodaj opinię

Dodaj opinię

Odpowiedz

Regulamin dodawania opinii

zamknij

Portal trojmiasto.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.

wydarzenia - imprezy i szkolenia

+ dodaj

Porady rowerowe

zobacz więcej »

Szlaki rowerowe

Znajdź trasę rowerową

Turystyka rowerowa

zobacz więcej »